سلامتی و شادابی را به خودتان هدیه دهید. تبلیغات



آرسنیک در برنج: آیا این آرسنیک نگران‌کننده است؟

آرسنیک چیست و چه خطراتی دارد؟
(22 رای, میانگین: 3٫05 از 5)
دسته‌ها: تغذیه سالم. فواید: برنج.

برنج و رژیم غذای آسیاییآرسنیک در زمره یکی از سمی‌ترین عناصر جهان محسوب می‌شود.

در طول تاریخ، آرسنیک در زنجیره‌ی غذایی ما نفوذ و راه خود را در غذاهای مصرفی ما پیدا کرده است.

اما این روزها اوضاع بسیار وخیم‌تر از گذشته است.

شیوع روز افزون انواع آلودگی‌ها موجب افزایش سطح آرسنیک در غذاها شده و خطرات جبران‌ناپذیری برای سلامت بشر پدید آورده است.

در مطالعات اخیر مشخص شده است که برنج حاوی مقدارقابل‌ توجهی آرسنیک است.

نگرانی درباره‌ی آرسنیک از آنجایی نشأت می‌گیرد که برنج بخش عمده‌ایی از غذای اصلی اکثر جمعیت جهان را شکل می‌دهد.

آیا مصرف آرسنیک موجود در برنج نگران‌کننده است؟ بیائید نگاهی به آن بیاندازیم.

آرسنیک چیست؟

آرسنیک عنصری سمی است که درصد سم آن ناچیز است و با As نمایش داده می‌شود.

آرسنیک معمولا به تنهایی یافت نمی‌شود، بلکه با عناصر دیگر در ترکیبات شیمیایی خاصی وجود دارد.

این ترکیبات را می‌توان در دو طبقه‌ی اصلی جای داد:

آرسنیک آلی: اساسا در بافت گیاهی و جانوری یافت می‌شود.

آرسنیک غیر آلی: که در سنگ و خاک یافت می‌شوند و در آب حل نمی‌شود. این نوع از آرسنیک‌ها سمی‌ترند.

هر دو نوعِ آن به طور طبیعی در محیط اطراف یافت می‌شود اما افزایش سطح آن به آلودگی محیط بستگی دارد.

به دلایل مختلف، برنج بخش قابل توجهی از آرسنیک غیر را آلی را از محیط گرفته و در خود ذخیره می‌کند.

منابع خوراکی آرسنیک

آرسنیک تقریبا در تمام غذاها و نوشیدنی‌ها یافت می‌شود، اما مقدار آن بسیار ناچیز است.

اما برخی غذاها حاوی مقدار فراوانی آرسنیک هستند، از جمله:

آب‌های نوشیدنی آلوده:

میلیون‌ها نفر در سراسر جهان در معرض آب‌های نوشیدنی آلوده هستند که حاوی مقدار فراوانی آرسنیک غیرآلی است. این امر در آسیا و امریکای جنوبی بسیار شایع است.

غذاهای دریایی:

ماهی، میگو، صدف و دیگر غذاهای دریایی حاوی مقدار قابل توجهی آرسنیک آلی، نوع کمتر سمی آرسنیک، می‌باشند. با این وجود، صدف‌های رودخانه‌ایی و برخی از انواع دیگر غذاهای دریایی نیز شامل آرسنیک غیرآلی است.

برنجبرنج و غذاهای برنجی:

برنج بیش از هر محصول غذایی دیگر آرسنیک را در خود ذخیره می‌کند. در واقع، برنج بزگترین منبع غذائی روی زمین است که حاوی آرسنیک غیر آلی، سمی‌ترین نوع آرسنیک، می‌باشد.

برخی از غذاهای برنجی که حاوی مقدار قابل‌توجهی آرسنیک غیرآلی هستند، عبارتند از :

  • شیربرنج
  • سبوسه برنج
  • غلات صبحانه‌ی متشکل از برنج
  • غلات برنج( برنج نوزاد)
  • شیرینی برنجی
  • شهد برنج قهوه‌ایی
  • کلوچه‌ی غلات حاوی شهد برنج و یا برنج قهوه‌ایی

چرا آرسنیک در برنج یافت می‌شود؟

آرسنیک به طور طبیعی در آب، خاک و سنگ یافت می‌شود، اما میزان آن در برخی مناطق بیش از مناطق دیگر است.

بدین ترتیب، به سهولت در چرخه‌ی غذایی راه یافته، مقدار قابل توجهی از آن در بافت جانوری و گیاهی انباشته می‌شود که بخشی از آن توسط بشر خورده می‌شود.

در نتیجه‌های فعالیت بشر در جهت افزایش آلودگی، وجود آرسنیک در مواد غذایی نیز روبه افزایش است. ‌

منبع اصلی آلودگی که موجب تشدید میزان آرسنیک می‌گردد شامل انواع خاصی از آفت‌کش‌ها و علف‌کش‌ها، ترکیبات شیمیایی محافظ چوب، کود شیمیایی فسفات، ضایعات صنعتی، فعالیت‌های معدنی، احتراق زغال‌سنگ و فعالیت‌های تصفیه‌ایی می‌شود.

آرسنیک اغلب به آب‌های زیرزمینیِ نقاط خاصی از جهان که بسیار هم آلوده‌اند، راه می‌یابد.

آرسنیک راه خود را از آب‌های زیرزمینی به سمت چاه‌ها و دیگر ذخایر آبی که برای آبیاری محصولات کشاورزی و البته پخت و پز استفاده می‌شود، پیدا می‌کند.

برنج آسیاب نشده به سه دلیل عمده مستعد آلودگی به آرسنیک است:

برنج در شالیزارهایی که مستلزم آبیاری فراوان است رشد می‌کند. در بسیاری از مناطق، آبیاری برنج با آب‌های آلوده به سم آرسنیک صورت می‌پذیرد.

امکان تجمع آرسنیک در خاکی که مستعد کاشت برنج است، وجود دارد و این امر مشکل را حادتر می‌سازد.

برنج نسبت به محصولات غذایی دیگر، آرسنیک بیشتری را از خاک و آب جذب می‌کند.

استفاده از آب آلوده برای پخت و پز از دیگر نگرانی‌های پیش روست، زیرا دانه‌های برنج به آسانی آرسنیکِ آبی که در آن می‌جوشند را جذب می‌کنند.

تاثیرات آرسنیک بر سلامت

مقدار زیاد آرسنیک قطعا سمی است، موجب تاثیرات ناخوشایندی بر سلامت است و حتی در برخی موارد منجر به مرگ می‌گردد.

عموما مقدار اندکی آرسنیک در برخی موارد غذایی یافت می‌شود و البته تاثیرات سمی آن‌ به سرعت نمایان نمی‌شود.

با این وجود، بلع آرسنیک در طولانی مدت مشکلات متعددی برای سلامتی به وجود آورده و خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن را افزایش می‌دهد. از جمله این بیماری‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • انواع مختلف سرطان
  • تنگی یا انسداد رگ‌های خونی
  • فشار خون بالا
  • بیماری‌های قلبی
  • دیابت نوع ۲

علاوه بر این، آرسنیک، سمی است که بر سلول‌های عصبی تاثیر گذاشته و عملکرد مغز را تحت تاثیر قرار می‌دهد. چنانچه کودکان و نوجوانان در معرض استفاده از آرسنیک قرار گیرند به اختلال در تمرکز، یادگیری و حافظه ، کاهش استعداد و مهارت‌های اجتماعی مبتلا می‌شوند.

برخی از این اختلال‌ها حتی بر جنین نیز تاثیرگذارند. برخی از مطالعات حاکی از آن است که جذب آرسنیک فراوان در زنان باردار تاثیرات مخربی بر جنین داشته، خطر تولد نوزادان معیوب را افزایش داده و مانع از رشد کامل نوزاد می‌گردد.

آیا آرسنیک برنج نگران‌کننده است؟

کیسه برنج

بله. شکی وجود ندارد که مصرف آرسنیک برنج خطرناک است.

خطر ابتلا به بیماری‌های خطرناک در افرادی که روزانه مقدار فراوانی برنج مصرف می‌کنند، بسیار نگران‌کننده‌تر است.

این امر به ویژه در ارتباط با آسیایی‌‌ها و رژیم‌های غذایی آسیایی صدق می‌کند.

گروه دیگری از افراد که در معرض خطرند، کودکان هستند که مقدار زیادی فرآورده‌های برنجی می‌خورند و افرادی که از رژیم‌های بدون گلوتن یا بدون شیر پیروی می‌کنند. فرمول غذایی کودکان بر پایه‌ی برنج ، شیرینی برنجی، پودینگ و شیربرنج که بخش اعظمی از این رژیم‌های را تشکیل می‌دهد نیز می‌تواند خطرناک باشد.

کودکان نیز به دلیل اندام کوچک خود بسیار مستعدِ خطرات ناشی از آرسنیک هستند. بنابراین تغذیه‌ی روزانه‌ی آنها با غلات برنج، ایده‌ی چندان خوبی نیست.

نگرانی دیگر نیز ناشی از شهد برنج قهوه‌ایی و عصاره‌ی شیرین برنج، که مملو از آرسنیک است، می‌باشد که اغلب در غلات غذایی نوزادان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

البته، میزان آرسنیکِ همه‌ی برنج‌ها چندان هم زیاد نیست، با این وجود تعیین میزان دقیق آرسنیک موجود در فرآورده‌های برنجی بدون آزمایشات دقیق در آزمایشگاه امکان‌پذیر نیست.

چگونه آرسنیک برنج را کاهش دهیم؟

آرسنیکِ موجود در برنج را می‌توان با شستن و پختن برنج با آب تمیز که فاقد آرسنیک باشد، کاهش داد.

شستشو و پخت برنج در کاهش میزان آرسنیک بالقوه‌ی موجود در برنج سفید و قهوه‌ایی تا حدود ۵۷٪ موثر است.

البته اگر آبی که در پخت برنج استفاده می‌شود حاوی آرسنیک باشد، تاثیر آن معکوس بوده و بر میزان آرسنیک موجود در برنج می‌افزاید.

نکات زیر از میزان آرسنیک برنج می‌کاهد:

برنج

از پخت برنج با آب کم خودداری کنید.

پیش از پخت برنج را خوب بشوئید. با این روش ۱۰ تا ۲۸٪ از آرسنیک برنج ازبین می‌رود.

برنج قهوه‌ایی حاوی آرسنیک بیشتری نسبت به برنج سفید است. چنانچه تمایل زیادی به مصرف برنج دارید، انواع مختلف برنج سفید بر برنج قهوه‌ای ارجحیت دارند و گزینه‌های بهتری هستند.

برنج‌های معطر از جمله باسماتی یا یاسمین را برگزینید.

برنج مناطق هیمالیا از جمله شمال هندوستان، پاکستان شمالی یا نپال را انتخاب کنید.

در صورت امکان، از مصرف برنج‌هایی که در فصول خشک رشد می‌کنند، اجتناب کنید. زیرا در این فصول استفاده از آب‌های آلوده به آرسنیک شایع‌تر است.

آخرین و البته مهم‌ترین توصیه‌ایی که باید مدنظر داشته باشید، توجه‌ی همه جانبه به رژیم غذاییتان است. رژیم غذایی خود را با ایجاد تنوع در غذاهای مصرفی خود مطمئن و سالم سازید. رژیم غذایی شما هرگز نباید فقط شامل یک یا دو نوع غذای خاص گردد.

بدین ترتیب نه تنها تمام مواد مغذی را برای بدن خود تامین کرده‌اید، بلکه از مصرف بیش از حد یک ماده‌ی غذایی خاص نیز اجتناب نموده‌اید.

برنج غذای عمده‌ی درصد قابل توجهی از جمعیت جهان را تشکیل می‌دهد، بدین ترتیب میلیون‌ها نفر در سراسر جهان در معرض خطرات ناشی از مصرف آرسنیک قرار دارند.

گفته می‌شود چنانچه برنج را در حد متعادل و در کنار غذاهای متنوع دیگر در رژیم غذایی خود بگنجانید، می‌تواند کاملا مفید نیز باشد.

با این وجود اگر برنج بخش عمده‌ایی از رژیم غذایی شما را تشکیل می‌دهد، اطمینان حاصل نمائید در مناطقی که آلوده نیستند، رشد نموده است.

به اشتراک بگذارید: تلگرام گوگل پلاس لینکدین

عضویت در خبرنامه مجله سلامت



۳ دیدگاه

  1. با تشکر از این مقاله علمی در مورد برنج .
    با این حساب میشه نتیجه گرفت که آلودگی آرسنیک به برخی برنجهای وارداتی محدود نشده و ممکنه در برنجهای کشت داخلی به مراتب بیشتر باشه .
    من از برنج طبیعت استفاده میکنم که روش هم نوشته شده “برنج باسماتی” که این نوع برنج از لحاظ آلودگی و این حرفا وضعیت بهتری داره .
    اما برنج داخلی که واقعا نمیدونیم کجا و تحت چه شرایط آب و خاکی تولید شده رو اصلا مصرف نمیکنیم .
    توی مقالات خارجی جستجو کردم و اونجا هم دقیقا برنج باسماتی کالیفرنیا – هند و پاکستان رو توصیه کردن .
    با تشکر

نظر خود را بیان کنید