علت افزایش تعرفه قبوض آب در تابستان ۱۴۰۵ چیست؟

افزایش مبلغ قبوض آب و برق در تابستان، نگرانی‌هایی را برای برخی مشترکان ایجاد کرده است؛ اما بررسی‌ها نشان می‌دهد بالا رفتن رقم قبض همیشه به معنای افزایش یکسان تعرفه برای همه خانوارها نیست. افزایش مصرف در روزهای گرم، عبور از الگوی تعیین‌شده و ورود به پله‌های گران‌تر، از مهم‌ترین دلایل صدور قبوض سنگین هستند.

استفاده طولانی‌تر از کولر، یخچال، پمپ آب و سایر وسایل برقی در ماه‌های گرم باعث می‌شود میزان مصرف خانوارها نسبت به پاییز و زمستان افزایش پیدا کند. به همین دلیل مقایسه مبلغ قبض تابستان با دوره‌های سرد سال، تصویر دقیقی از تغییر تعرفه‌ها ارائه نمی‌دهد. برای بررسی درست، باید مصرف و مبلغ قبض با دوره مشابه سال قبل مقایسه شود.

بر اساس توضیحات ارائه‌شده از سوی مسئولان، اگر میزان مصرف یک مشترک نسبت به دوره مشابه سال گذشته تغییر قابل‌توجهی نکرده باشد، در شرایط معمول نباید افزایش نرخ بیش از ۴۰ درصد را تجربه کند. افزایش چندبرابری قبض معمولاً زمانی رخ می‌دهد که مصرف خانوار از مرز یکی از پله‌های تعرفه‌ای عبور کرده باشد.

الگوی مصرف برق در تابستان چقدر است؟

الگوی مصرف برق به‌گونه‌ای تعیین شده که حدود ۷۵ درصد مشترکان بتوانند در محدوده آن قرار بگیرند. در ماه‌های گرم سال، سقف الگوی مصرف برای مناطق عادی کشور ۳۰۰ کیلووات‌ساعت در ماه اعلام شده است.

مناطق عادی حدود دوسوم مشترکان کشور را شامل می‌شوند و شهرهایی مانند تهران، اصفهان، شیراز و مشهد نیز در این گروه قرار دارند. البته الگوی مصرف در مناطق گرمسیری با توجه به شرایط آب‌وهوایی و نیاز بیشتر به وسایل سرمایشی متفاوت است.

مشترکان برق در مناطق عادی بر اساس مقدار مصرف در چهار پله اصلی قرار می‌گیرند:

1. مشترکان پله اول حداکثر تا سقف الگوی مصرف، یعنی ۳۰۰ کیلووات‌ساعت در ماه، برق مصرف می‌کنند.
2. مشترکان پله دوم بین یک تا یک‌ونیم برابر الگو، یعنی حداکثر ۴۵۰ کیلووات‌ساعت، مصرف دارند.
3. مشترکان پله سوم بین یک‌ونیم تا دوونیم برابر الگو قرار می‌گیرند و مصرف آن‌ها می‌تواند تا ۷۵۰ کیلووات‌ساعت برسد.
4. مشترکان پله چهارم بیش از دوونیم برابر الگوی تعیین‌شده برق مصرف می‌کنند.

با ورود مشترک به پله‌های بالاتر، هزینه برق مصرفی نیز افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل ممکن است اختلاف ظاهراً کم در میزان مصرف، تغییر محسوسی در مبلغ نهایی قبض ایجاد کند.

چرا یک افزایش کوچک، قبض برق را سنگین می‌کند؟

بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی توانیر، حدود ۵۰ درصد مشترکان در دو پله نخست قرار دارند و تنها نیم درصد از کل مشترکان بیش از پنج برابر الگو برق مصرف می‌کنند. با این حال، خانوارهایی که میزان مصرف آن‌ها به مرز پله بعدی نزدیک است، باید توجه بیشتری به مصرف روزانه خود داشته باشند.

روشن‌ماندن یک وسیله برقی یا حتی یک لامپ اضافه برای چند ساعت در روز می‌تواند مصرف ماهانه را از مرز تعیین‌شده عبور دهد. این تغییر شاید در استفاده روزمره چندان محسوس نباشد، اما باعث ورود مشترک به پله تعرفه‌ای بالاتر و افزایش مبلغ قبض می‌شود.

کولرهای آبی یا گازی فرسوده، تنظیم دمای بسیار پایین، بازبودن در و پنجره هنگام فعالیت وسایل سرمایشی و استفاده هم‌زمان از وسایل پرمصرف، از عواملی هستند که مصرف برق را در تابستان افزایش می‌دهند.

دمای مناسب کولر گازی، سرویس دوره‌ای تجهیزات سرمایشی، خاموش‌کردن وسایل غیرضروری و انتقال استفاده از برخی وسایل پرمصرف به ساعت‌های غیر اوج، می‌تواند به کنترل مصرف کمک کند.

چگونه مصرف برق را پیش از صدور قبض بررسی کنیم؟

مسئولان صنعت برق از مشترکان خواسته‌اند مصرف خود را فقط بعد از صدور قبض بررسی نکنند. اطلاعات مربوط به مصرف و مبلغ قبض از طریق لینک قبض الکترونیکی که برای مشترکان پیامک می‌شود، قابل مشاهده است.

دارندگان کنتور هوشمند نیز می‌توانند از بخش «مدیریت مصرف» در اپلیکیشن «برق من» استفاده کنند. بررسی مستمر این اطلاعات به خانوارها کمک می‌کند پیش از ورود به پله بعدی، مصرف خود را کاهش دهند.

طرح جایگزینی موتور و پنل کنترلی کولرهای پرمصرف نیز همچنان در دست اجراست. متقاضیان می‌توانند با مراجعه به اپلیکیشن‌های «برق من» و «آچاره» و ثبت مشخصات مورد نیاز، برای دریافت این خدمت اقدام کنند. تعویض موتور و پنل کنترلی در این طرح به‌صورت رایگان انجام می‌شود و هزینه آن از محل صرفه‌جویی انرژی تأمین خواهد شد.

نصب نادرست پمپ آب چه اثری بر قبض دارد؟

یکی از نکات مطرح‌شده درباره قبوض غیرعادی آب، نحوه نصب پمپ و مخزن ذخیره آب است. در بعضی ساختمان‌ها پمپ مستقیماً به کنتور یا شبکه آب متصل می‌شود؛ درحالی‌که این روش با ضوابط فنی مطابقت ندارد.

اتصال مستقیم پمپ به کنتور می‌تواند مکش ایجاد کند و باعث ورود هوا به شبکه داخلی ساختمان شود. در چنین شرایطی احتمال ثبت نادرست حجم عبوری توسط کنتور وجود دارد. همچنین این نوع نصب ممکن است در فشار شبکه عمومی نیز اختلال ایجاد کند.

روش اصولی این است که آب ابتدا وارد مخزن ذخیره شود و پمپ بعد از مخزن قرار بگیرد. در ساختمان‌هایی که به مخزن ذخیره نیاز دارند، انتخاب ظرفیت مناسب اهمیت زیادی دارد و بهتر است هنگام بررسی قیمت تانکر آب، عواملی مانند حجم مورد نیاز، کیفیت ساخت و استاندارد بودن مخزن نیز در نظر گرفته شود. مشترکانی که با افزایش غیرعادی مصرف یا مبلغ قبض روبه‌رو شده‌اند، باید علاوه بر بررسی نشتی لوله‌ها، شیرآلات و فلاش‌تانک، نحوه نصب پمپ و سلامت کنتور را نیز کنترل کنند.

افزایش قبض آب به معنای رشد دوباره تعرفه نیست

هم‌زمان با انتشار گزارش‌هایی درباره افزایش قبوض برق، برخی مشترکان از بالا رفتن مبلغ قبض آب خود نیز خبر داده‌اند. شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور اعلام کرده است که تعرفه‌های آب‌بها در ابتدای سال و مطابق روال قانونی ابلاغ شده و در طول سال افزایش دیگری خارج از تعرفه‌های مصوب اعمال نشده است.

بر این اساس، سنگین‌ترشدن قبض آب برخی خانوارها لزوماً به معنای افزایش مجدد نرخ آب نیست. رشد مصرف، ورود به پله‌های بالاتر و بعضی مشکلات فنی در نصب تجهیزات می‌توانند مبلغ قبض را افزایش دهند.

آب‌بها نیز به‌صورت پلکانی محاسبه می‌شود. هرچه مصرف مشترک از الگوی تعیین‌شده فاصله بیشتری بگیرد، آب مصرف‌شده در بخش‌های مازاد با نرخ بالاتری محاسبه خواهد شد. بنابراین عبور از الگوی مصرف می‌تواند فاصله قابل‌توجهی میان قبض دو دوره ایجاد کند.

برای اعتراض به قبض آب چه باید کرد؟

اگر مبلغ قبض آب بدون تغییر محسوس در الگوی مصرف افزایش پیدا کرده است، مشترک می‌تواند موضوع را از طریق شرکت آب و فاضلاب منطقه پیگیری کند. سامانه تلفنی ۱۲۲ نیز برای ثبت درخواست و بررسی مشکلات مربوط به آب و فاضلاب در دسترس قرار دارد.

در این بررسی، میزان مصرف ثبت‌شده، وضعیت کنتور، احتمال نشتی و نحوه نصب تجهیزات داخلی ساختمان قابل ارزیابی است. مشترک باید پیش از ثبت اعتراض، عدد فعلی کنتور را با مقدار درج‌شده در قبض تطبیق دهد و از نبود نشتی پنهان مطمئن شود.

در مجموع، افزایش قبوض تابستانی آب و برق را نمی‌توان فقط به تغییر تعرفه نسبت داد. مصرف بیشتر در روزهای گرم و عبور از مرز پله‌های تعیین‌شده، نقش اصلی را در افزایش هزینه دارد. بررسی دوره‌ای مصرف و رفع ایرادهای فنی می‌تواند از تکرار قبوض غیرمنتظره در دوره‌های بعد جلوگیری کند.

سخن آخر

افزایش قبوض آب و برق در تابستان همیشه به معنای گران‌شدن دوباره تعرفه‌ها نیست. مصرف بیشتر در روزهای گرم، عبور از الگوی تعیین‌شده و ورود به پله‌های بالاتر، مهم‌ترین دلایل افزایش مبلغ قبض هستند. در قبض آب، نشتی، خرابی کنتور یا نصب مستقیم پمپ به شبکه نیز می‌تواند بر میزان مصرف ثبت‌شده اثر بگذارد. بررسی منظم مصرف از طریق سامانه‌های مربوط، استفاده درست از وسایل سرمایشی و رفع ایرادهای فنی، بهترین راه برای جلوگیری از قبوض غیرمنتظره است. در صورت مشاهده مبلغ غیرعادی نیز مشترکان باید موضوع را از طریق شرکت خدمات‌رسان مربوط پیگیری کنند.