۵ تا از بهترین مکمل‌ها برای رفع خستگی و افزایش انرژی روزانه

هنوز نیمی از روز کاری باقی مانده، اما برای ادامه کار تمرکز ندارید و مدام دنبال فرصتی برای استراحت می‌گردید؟ در چنین موقعیتی، جست‌وجوی یک مکمل انرژی‌زا وسوسه‌کننده است. با این حال، خستگی بعد از یک شب کم‌خوابی با بی‌حالی ناشی از کمبود آهن یا ویتامین، راه‌حل یکسانی ندارد.

بهترین مکمل برای رفع خستگی، گزینه‌ای است که با علت مشکل شما تناسب داشته باشد. بعضی فرآورده‌ها به هوشیاری موقت کمک می‌کنند؛ بعضی دیگر زمانی اثر دارند که کمبود ماده مغذی مشخصی وجود داشته باشد. در این مطلب از مجله سلامت، پنج گزینه را بررسی می‌کنیم تا بدانید هر کدام چه کاربردی دارند و هنگام انتخابشان به چه نکاتی توجه کنید.

پیش از خرید مکمل، علت خستگی را بشناسید

کم‌خوابی، استرس، تغذیه ناکافی، برخی داروها و بیماری‌ها می‌توانند باعث خستگی شوند. بنابراین صرف احساس بی‌حالی، نشان نمی‌دهد که حتماً به آهن، ویتامین D یا یک مولتی‌ویتامین نیاز دارید. اگر خستگی ادامه‌دار است، بررسی شرح حال و در صورت نیاز آزمایش، به انتخاب درست کمک می‌کند. فهرست زیر هم توصیه به مصرف هم‌زمان پنج مکمل نیست؛ کاربرد هر گزینه به شرایط فرد بستگی دارد.

۱. کافئین؛ برای افزایش هوشیاری و کاهش خواب‌آلودگی موقت

اگر مشکل اصلی شما خواب‌آلودگی موقت و افت توجه است، کافئین می‌تواند کمک‌کننده باشد. این ماده محرک سیستم عصبی است و در بعضی بزرگسالان، احساس بیداری و آمادگی ذهنی را بیشتر می‌کند. البته بیدارتر شدن، به معنای جبران نیاز بدن به خواب نیست.

قرص کافئین کارن یکی از فرآورده‌های حاوی کافئین است. هنگام بررسی آن، مقدار کافئین هر واحد و دستور مصرف روی بسته را بخوانید و کافئین دریافتی از قهوه، چای و نوشیدنی‌های انرژی‌زا را هم حساب کنید.

مصرف نزدیک زمان خواب می‌تواند خواب شب را مختل کند و خستگی روز بعد را بیشتر کند. همچنین اگر کافئین باعث تپش قلب، اضطراب یا بی‌خوابی شما می‌شود، افزایش مقدار مصرف انتخاب مناسبی نیست. در بارداری، شیردهی یا مصرف داروهای دیگر، درباره مناسب بودن آن با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

۲. آهن؛ برای خستگی مرتبط با کمبود آهن

آهن در ساخت هموگلوبین، پروتئین حمل‌کننده اکسیژن در گلبول‌های قرمز، نقش دارد. کمبود آن می‌تواند به کم‌خونی و علائمی مانند ضعف، کاهش توان فعالیت و اختلال تمرکز منجر شود. افرادی با خون‌ریزی قاعدگی زیاد یا دریافت ناکافی آهن، بیشتر در معرض کمبود قرار دارند؛ اما وجود خستگی به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست.

قرص آهن فروفورت انرژی حاوی ۲۸ میلی‌گرم آهن عنصری به شکل فروس بیس‌گلایسینات، همراه با اسیدفولیک، ویتامین C، ویتامین B12 و زینک است. این ترکیب می‌تواند در صورت نیاز به تأمین آهن و ریزمغذی‌های همراه، یکی از گزینه‌های قابل بررسی باشد.

البته دقت داشته باشید که بهبود خستگی ناشی از کمبود، به اصلاح ذخایر آهن و پیگیری درمان بستگی دارد. مصرف بدون نیاز هم ممکن است عوارض گوارشی ایجاد کند. اگر لووتیروکسین یا مکمل کلسیم مصرف می‌کنید، درباره فاصله مصرف با آهن از داروساز راهنمایی بگیرید.

۳. ویتامین B12؛ برای جبران کمبودی که باعث ضعف می‌شود

ویتامین B12 برای سلامت سلول‌های عصبی و ساخت گلبول‌های قرمز ضروری است. کمبود آن ممکن است با ضعف، خستگی و گاهی گزگز یا بی‌حسی دست‌وپا همراه باشد. گیاه‌خوارانِ بدون دریافت کافی منابع غنی‌شده، برخی سالمندان و افراد دچار اختلال جذب، بیشتر در معرض این کمبود قرار می‌گیرند.

مصرف طولانی‌مدت متفورمین یا بعضی داروهای کاهنده اسید معده نیز می‌تواند بر وضعیت B12 اثر بگذارد. در این شرایط، بررسی نیاز به مکمل اهمیت بیشتری دارد.

مکمل B12 برای کسی که کمبود دارد مفید است؛ اما در فردی که به‌اندازه کافی این ویتامین دریافت می‌کند، افزایش انرژی یا استقامت با مصرف بیشتر آن ثابت نشده است. انتخاب مقدار و شکل مصرف هم باید متناسب با علت و شدت کمبود باشد.

۴. ویتامین D؛ زمانی که کمبود آن وجود دارد

ویتامین D در سلامت استخوان و عملکرد عضلات نقش دارد. کمبود آن می‌تواند با ضعف عضلانی و درد استخوان همراه شود؛ علائمی که گاهی کنار احساس خستگی دیده می‌شوند.

در یک کارآزمایی با ۱۲۰ بزرگسالِ دچار خستگی و کمبود ویتامین D، گروه دریافت‌کننده مکمل پس از چهار هفته، بهبود بیشتری در خستگی نسبت به گروه دارونما گزارش کرد. این نتیجه مربوط به افراد دارای کمبود است و نباید آن را به همه افراد خسته تعمیم داد.

اگر کمبود ویتامین D تأیید شده باشد، جبران آن می‌تواند بخشی از رسیدگی به مشکل باشد. مقدار مصرف به شرایط فرد بستگی دارد و مصرف خودسرانه دوزهای بالا ممکن است باعث مسمومیت شود.

۵. کوآنزیم Q10؛ گزینه‌ای با شواهد امیدوارکننده، اما محدود

کوآنزیم Q10 در فرایند تولید انرژی در سلول‌ها نقش دارد و بدن هم آن را می‌سازد. مکمل آن در پژوهش‌های مربوط به خستگی بررسی شده است. در یک مرور شامل ۱۳ کارآزمایی، مصرف Q10 در مجموع با کاهش علائم خستگی نسبت به دارونما همراه بود.

با این حال، شرکت‌کنندگان از نظر وضعیت سلامت متفاوت بودند و مقدار و مدت مصرف نیز یکسان نبود. بنابراین نمی‌توان برای هر فرد سالمی که افت انرژی روزانه دارد، نتیجه مشابهی انتظار داشت. این مکمل بیشتر گزینه‌ای برای بررسی متناسب با شرایط فرد است و اثر فوری شبیه محرک‌ها ندارد.

اگر وارفارین مصرف می‌کنید، Q10 را بدون هماهنگی با پزشک شروع نکنید؛ این دو می‌توانند با هم تداخل داشته باشند.

چطور مکمل مناسب خودمان را انتخاب کنیم؟

پیش از خرید، به مقدار ماده مؤثره در هر قرص یا کپسول، ترکیبات مشترک با مکمل‌های فعلی و هشدارهای مصرف توجه کنید. برای مثال، اگر مکمل آهنِ حاوی B12 و زینک می‌خورید، افزودن یک فرآورده ترکیبی دیگر ممکن است دریافت همین مواد را بیشتر کند، بدون اینکه الزاماً فایده بیشتری داشته باشد.

برای بررسی ترکیبات، مقایسه فرآورده‌ها و خرید مکمل متناسب با نیازتان، می‌توانید به داروخانه آنلاین هلثی دارو مراجعه کنید. هنگام انتخاب، داروهای مصرفی و علت خستگی را هم در نظر بگیرید؛ گران‌تر بودن محصول یا تعداد بیشتر ترکیبات، به‌تنهایی نشانه مناسب‌تر بودن آن نیست.

چه زمانی خستگی را جدی بگیریم؟

اگر چند هفته است بدون علت مشخص خسته‌اید، خستگی روی زندگی روزمره اثر گذاشته یا با علائمی مانند کاهش وزن بی‌دلیل و اختلال تنفس هنگام خواب همراه است، برای بررسی پزشکی اقدام کنید. در چنین شرایطی، انتخاب مکمل باید پس از روشن‌تر شدن علت انجام شود. خواب منظم، تغذیه کافی و فعالیت بدنی متناسب نیز همچنان بخش مهمی از مراقبت روزانه‌اند.