نشانه‌های افسردگی و درمان آن؛ وقتی چیزهای کوچک از دست می‌روند

افسردگی همیشه با گریه و غم آشکار شروع نمی‌شود. خیلی وقت‌ها از چیزهای کوچک شروع می‌شود: غذایی که دیگر مزه ندارد، پیامی که چند روز بی‌جواب می‌ماند، سریالی که قبلاً با اشتیاق دنبالش می‌کردید و حالا حوصلهٔ دیدنش را ندارید. آدم‌ها اغلب این تغییرها را به خستگی یا شلوغی کار نسبت می‌دهند و ماه‌ها بعد متوجه می‌شوند چیزی عمیق‌تر در جریان بوده است.

در داده‌های پذیرش یک مرکز رواندرمانی فارسی‌زبان، ۴۳ درصد متقاضیان افسردگی را یکی از دلیل‌های مراجعه‌شان انتخاب کرده‌اند. «بی‌حوصلگی» با ۴۴ درصد و «بی‌انگیزگی» با ۴۳ درصد هم تقریباً به همان اندازه پرتکرار بوده‌اند. این سه معمولاً با هم می‌آیند و همان چیزهای کوچکی هستند که از دست می‌روند.

افسردگی با غمگین بودن چه فرقی دارد

غم واکنشی طبیعی به از دست دادن یا ناکامی است و معمولاً با گذشت زمان یا با اتفاق‌های خوب کم‌رنگ می‌شود. افسردگی ماندگارتر است و فقط به یک موضوع محدود نمی‌ماند. وقتی بیشتر روزها و دست‌کم دو هفته پشت سر هم، حال پایین یا از دست رفتن علاقه به چیزهایی که قبلاً لذت‌بخش بودند ادامه دارد و زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار داده، احتمال افسردگی جدی است.

نشانه‌های افسردگی

حال پایین یا احساس پوچی در بیشتر روزها
از دست رفتن علاقه و لذت از کارهایی که قبلاً دوست داشتید
تغییر در خواب: بی‌خوابی یا خواب بیش از حد
تغییر در اشتها و وزن
خستگی و کمبود انرژی، حتی بعد از استراحت
دشواری در تمرکز و تصمیم‌گیری
احساس بی‌ارزشی یا گناه بیش از اندازه
کندی یا بی‌قراری که دیگران هم متوجهش می‌شوند
فکر کردن به مرگ یا آسیب زدن به خود

داشتن یکی دو مورد از این فهرست به معنای افسردگی نیست. تشخیص را باید متخصص سلامت روان بگذارد. اما اگر چند مورد از این نشانه‌ها چند هفته است همراه‌تان است، وقت آن رسیده که جدی‌اش بگیرید.

چرا افسردگی دیر تشخیص داده می‌شود

افسردگی خودش انرژی کمک گرفتن را می‌گیرد. کسی که افسرده است اغلب فکر می‌کند «خودم باید درستش کنم» یا «مشکل من آن‌قدر جدی نیست». در بعضی افراد هم افسردگی به شکل تحریک‌پذیری، کار کردن بی‌وقفه یا دردهای جسمی بی‌دلیل ظاهر می‌شود و حتی خود فرد آن را افسردگی نمی‌شناسد. به همین دلیل نظر نزدیکان، وقتی می‌گویند «این مدت عوض شده‌ای»، ارزش شنیدن دارد.

درمان افسردگی

خبر خوب این است که افسردگی درمان‌پذیر است و بیشتر افراد با درمان مناسب بهبود قابل توجهی پیدا می‌کنند. درمان معمولاً یکی از این مسیرها یا ترکیبی از آن‌هاست:

رواندرمانی

رواندرمانی هم به کم شدن نشانه‌ها کمک می‌کند و هم به فهم اینکه چه چیزی فرد را به این نقطه رسانده است. رویکردهای شناختی رفتاری روی الگوهای فکری و رفتاری امروز کار می‌کنند و رویکردهای تحلیلی و روان‌پویشی روی ریشه‌ها و الگوهای عمیق‌تر. انتخاب میان آن‌ها به شدت علائم، ترجیح فرد و درمانگر بستگی دارد.

دارودرمانی

در افسردگی متوسط تا شدید، روان‌پزشک ممکن است دارو تجویز کند. داروهای ضدافسردگی معمولاً چند هفته طول می‌کشد تا اثر کنند و نباید خودسرانه شروع یا قطع شوند.

ترکیب دو مسیر

در بسیاری از موارد، ترکیب رواندرمانی و دارودرمانی نتیجهٔ بهتری از هر کدام به‌تنهایی دارد. رواندرمانگر و روان‌پزشک می‌توانند در کنار هم کار کنند.

اگر می‌خواهید دربارهٔ انواع افسردگی، تفاوتش با غم و سوگ، و اینکه درمان از کجا شروع می‌شود بیشتر بخوانید، راهنمای کامل افسردگی این موضوع را با جزئیات بیشتری توضیح داده است.

چه کارهایی در کنار درمان کمک می‌کند

یک برنامهٔ خواب ثابت، حتی وقتی خوابتان نمی‌برد
حرکت بدنی سبک و روزانه، مثل پیاده‌روی کوتاه
تقسیم کارها به قدم‌های خیلی کوچک
حفظ دست‌کم یک ارتباط انسانی منظم، حتی یک تماس کوتاه
کم کردن الکل و مواد که حال را موقتاً بهتر و در بلندمدت بدتر می‌کنند

این کارها جای درمان را نمی‌گیرند، اما زمینه‌ای می‌سازند که درمان در آن بهتر اثر کند.

چه زمانی فوری کمک بگیرید

اگر شما یا کسی که می‌شناسید به مرگ یا آسیب زدن به خود فکر می‌کند، منتظر وقت درمانگر نمانید. با اورژانس ۱۱۵، اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا صدای مشاور بهزیستی ۱۴۸۰ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین بیمارستان مراجعه کنید. گفتن این فکرها به یک نفر، اولین و مهم‌ترین قدم است.

جمع‌بندی

افسردگی ضعف شخصیت یا تنبلی نیست؛ وضعیتی شایع و درمان‌پذیر است. در گزارش سالانهٔ رواندرمانی مرکز تجربه زندگی می‌بینید که افسردگی، بی‌حوصلگی و بی‌انگیزگی در کنار اضطراب و نشخوار فکری از پرتکرارترین دلیل‌های مراجعه‌اند؛ یعنی اگر با این حال‌ها درگیرید، تنها نیستید. هرچه زودتر چیزهای کوچکی را که از دست می‌روند جدی بگیرید، راه برگشت کوتاه‌تر است.